Paddenstoelen
Naar begin
NMV
Fairy ring
De oudste fossiele paddenstoel
Chasing the Rain
Naar boven
Wetenswaardigheden over paddenstoelen
Op deze pagina wat wetenswaardigheden en beschouwingen over paddenstoelen.
Enkele getallen
Er bestaan ongeveer 100.000 soorten schimmels en er worden nog steeds nieuwe soorten ontdekt. Verreweg het grootste deel hiervan is microscopisch klein. Het aantal macroscopische paddenstoelen bedraagt ca. 20.000, waarvan er 6.000 voorkomen in Europa. Hiervan zijn zo’n 10 soorten dodelijk giftig en 100 matig tot licht giftig. 100 tot 150 soorten niet alleen eetbaar maar ook smakelijk en 300 tot 400 eetbaar maar niet echt smaakvol. De andere paddenstoelen zijn niet eetbaar, nog niet bestudeerd of heel zeldzaam.
Plukken
Er zijn hele discussies vevoerd over het plukken van paddenstoelen. De NMV neemt hierover het volgende standpunt in:
"De Nederlandse Mycologische Vereniging is een vereniging die de studie en het behoud van paddenstoelen wil bevorderen. Het plukken van paddenstoelen voor consumptie, op wat voor schaal dan ook, behoort niet tot de doelstellingen van de vereniging. Tijdens activiteiten (excursies) van de NMV worden er dan ook geen paddenstoelen verzameld ten behoeve van consumptie. Het op beperkte schaal plukken van paddenstoelen t.b.v. serieuze studie en educatie is echter noodzakelijk en niet schadelijk, maar in druk bezochte natuurgebieden dient er voor gezorgd te worden dat dit op een voor het publiek onopvallende wijze gebeurt, zonder visuele schade. Dit houdt dus ook in dat geplukte maar niet meegenomen paddenstoelen niet zichtbaar beschadigd achterblijven en omgekeerde boomstammen weer worden teruggeplaatst" (zie op de site van de NMV een nadere toelichting hierop).
Ik deel dit standpunt en voeg er nog het volgende aan toe. Ik vind dat het voor consumptie plukken van paddenstoelen in principe niet meer past in huidige tijd waar we te maken hebben met een kwetsbare natuur. Als ik echter op een plaats kom waar veel exemplaren van eenzelfde soort groeien en ik schat in dat ik met het plukken van enkele exemplaren geen schade aanricht, dan doe ik dit wel eens. Ik heb het dan b.v. over de Geschubde inktzwam (Coprinusa comatus, jonge exemplaren) of de Weidekringzwam (Marasmius oreades). Ook als er een explosie is van een bepaalde soort (komt wel eens voor bij b.v. boleten), schroom ik niet er een paar mee te nemen. Waar ik mij aan stoor is als er in groentenwinkels Cantharellen worden aangeboden. We weten dat deze zwammen niet gekweekt kunnen worden (mycorrhizavormers, zie bij Teeltbare paddenstoelen) en dus (wellicht op grote schaal) uit de bossen worden gehaald, en dan niet Nederland, want daar zie je deze soort nog maar weining, maar in het buitenland. Dat zou tegengegaan moeten worden. Of gewoon niet kopen, hoe lekker ze ook zijn. Dan maar liever gekweekte Champignons, Oesterzwammen of Shiitake, die ook lekker zijn!
Heksenkring
Hoe een heksenkring (fairy ring in het Engels) ontstaat, is beschreven in het Woordenboek. Maar waarom heet hij zo? In de Inleiding gaf ik al aan dat de mensen vroeger maar weinig raad wisten met die geheimzinnige paddenstoelen. Die kringen moesten wel het gevolg zijn van magische krachten. Ze ontsonden waar heksen de nacht ervoor hadden gedanst. Vandaar die naam.
Fascinerend is dat er heksenkringen zijn vastgesteld met een diameter van enkele kilometers en veroorzaakt door een mycelium dat al honderden jaren oud is!
Stel je voor: op de stam van een dode, maar nog recht staande boom, groeit een mooie houtzwam, laten we zeggen de Roodgerande tonderzwam (Fomitopsis pinicola), al een paar jaar oud. Doordat de poriën loodrecht op het aardoppervlak staan, kan hij zijn sporen die hierin groeien goed kwijt. Zij vallen naar beneden en de wind neemt hen mee. Maar dan, bij een storm, valt de boom om en is het voor de zwam einde verhaal, immers de poriën zijn ten opzicht van de aarde van positie gewijzigd en de sporen kunnen de porën nu niet meer verlaten. Zijn taak als sporenverspreider zit er op zou je zo zeggen. Maar dan vergis je je in de veerkracht van deze zwam. Hij begint, vastzittend aan de oude hoed, nieuwe hoeden te vormen die wél weer de goede oriëtatie hebben ten opzichte van de aarde, zodat hij zijn sporen weer kwijt kan. Dit levert de wonderlijke constructie op zoals hiernaast weergegeven. Dit verschijnsel heet geotropie (in het Engels gravitropism of geotropism).
Lichtgevende paddenstoelen
Sommige soorten van het geslacht Omphalotus hebben de eigenschap dat de plaatjes in het donker lichtgevend zijn. Een fraaie foto hiervan trof ik aan op de website Fungi van Australian National Botanic Gardens (ANBG). Zie ook Links.
De oudste fossiele paddenstoel
Op 5 juni 2007 werd melding gemaakt van de vondst van een fossiele paddenstoel, 20 miljoen jaar ouder dan tot nu toe bekende fossiele paddenstoelen en opgesloten in een 100 miljoen jaar oud stuk amber. Bijzonder aan deze vondst was bovendien dat zich op deze paddenstoel een parasiet bevond die op zijn beurt ook weer een parasiet bevatte. Zie verder de link hiernaast
De stippen en de ring
Sommige paddenstoelen, vooral amanieten met als het meest uitgesproken voorbeeld de Vliegenzwam (Amanita muscaria), hebben stippen (schubben) op de hoed en een ring om de steel. Waar komen deze vandaan? Welnu, in jonge toestand is, als bescherming, de paddenstoel in zijn geheel omgeven door een vlies, het algemeen omhulsel (velum universale). Ook de plaatjes zijn om dezelfde reden bedekt met een dergelijk vlies, het bijzonder of gedeeltelijk omhulsel (velum partiale). Als nu de paddenstoel verder groeit en deze omhulsels achterblijven bij deze groei, breken ze. Het algemeen omhulsel laat dan schubben achter op de hoed en velumresten (soms als een fraaie zak om de voet, de schede of volva) onderaan de steel. Het gedeeltelijk omhulsel scheurt af langs de rand van de hoed en valt naar beneden als een ring om de steel. Soms zie je op deze ring nog de afdrukken van de plaatjes waar hij tegenaan heeft gezeten. Weer zo'n mysterieus verschijnsel met uiteindelijk een simpele verklaring.
Chasing the rain
Op de pagina "Wat zijn Paddenstoelen" kwam hij al ter sprake, de myco-fotograaf Taylor F. Lockwood. Onlangs bracht hij een nieuw boek uit, met wederon prachtige foto's van paddenstoelen uit alle delen van de wereld. Titel: Chasing the Rain (2007). Een lust voor het oog!
100 jaar Nederlandse Mycologische Vereniging
De NMV is in 2008 jarig en bereikt dan de respectabele leeftijd van 100 jaar! Natuurliujk worden er diverse activiteiten georganiseerd om dit te gedenken en te vieren. Voor meer bijzonderheden zie de link hiernaast. Een bijzonderheid is zeker wel de verschijning van een postzegelvel met zeer fraaie paddenstoelafbeeldingen.
Het is mijn bedoeling deze rubriek geleidelijk verder uit te breiden.
Inleiding
Wat zijn het
Plaats in de natuur
Belang voor de
samenleving
Hobby
Kweken
Woordenboek
Literatuur
Bezienswaardigheden
Wetenswaardigheden
Links
Heksenkring
Geotropie
Gravitropism
NMV 100 jaar
Naar begin