Paddenstoelen
Woordenboek
A
Naar begin woordenboek
Naar begin
Naar boven
A.
aangedrukt
van schubben, die dicht tegen het oppervlak aanliggen.
aangehecht
van aanhechting van lamellen en buisjes. Zie aanhechting.
wijze waarop plaatjes en buisjes van Agaricales, Russulales en Boletales aan de steel zijn vastgegroeid. Deze aanhechting wordt als volgt beschreven (zie fig. ): vrij, aangehecht, breed aangehecht, bochtig aangehecht of uitgebocht, met tandje aangehecht, (boogvormig) aflopend, aangehecht aan een collarium of kokertje.
Aardappelbovisten
zie zwammenrijk (orde Sclerodermatales).
Aardsterren
zie zwammenrijk (orde Lycoperdales). Groep van zwammen die hun naam danken aan de stervormig uitgespreide lappen van de opengescheurde buitenwand (exoperidium); de binnenwand (endoperidium) blijft het gleba omhullen en opent nadien met een porie.
Aardtongen
zie zwammenrijk (orde Helotiales).
abaxiaal
heet de zijde van de spore, die van de lengteas door het basidium is afgekeerd. Zie ook spore.
= ventraal.
geschatte waarde van het relatieve aantal individuen van een soort in een bepaalde plantenvegetatie.
= abundantie.
Abies
zie bomen en struiken.
absorptief
van de voedingswijze van de zwammen: Zij slorpen door de gehele oppervlakte van het mycelium de bruikbare stoffen op.
abundantie
zie abondantie.
acanthohyfidia
zie hyfidia.
Acer
zie bomen en struiken.
acerosus
naaldvormig. Zie ook sporevormen.
acervuli
vruchtlichamen van de Melanconiales; zie daar.
acetokarmijn
zie chemicaliën.
acidifiel
van zwammen, die de voorkeur geven aan of alleen maar kunnen groeien op zure substraten. Zie ook pH.
acroauxisch
van conidiëndragers. Zie conidiën.
acropetaal
heet de achtereenvolgende ontwikkeling van organen van beneden af naar de top, zoals van bloemen bij sommige bloeiwijzen en de vorming van conidiën aan conidiëndragers.
acropleurogeen
van de vorming van conidiën; zie daar.
acyanofiel
niet cyanofiel. Zie cyanofiel.
adaxiaal
heet de zijde van de spore, die naar de lengteas door het basidium is toegekeerd. Zie ook spore.
= dorsaal.
aecidiosporen
zie Uredinales.
aëratie
luchtgehalte van de bodem.
aëromycofyten
op boomtakken in de buitenlucht levende zwammen, die sterke uitdroging kunnen verdragen.
aëromycologie
leer van de zwammen in de atmosfeer.
Aesculus
zie bomen en struiken.
afdeling
zie nomenclatuur.
aflopend
van aanhechting van lamellen en buisjes. Zie aanhechting.
Agaricaceae
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomycten,
orde Agaricales;
familie van zwammen waartoe o.a. behoren de geslachten Lepiota en Macrolepiota (Parasolzwammen), Cystoderma (Korrelhoeden) en Agaricus (Champignons). Zie ook zwammenrijk.
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomyceten;
in beperkte zin een orde van min of meer vlezige zwammen met een meestal duidelijke steel en een hoed. De hoed draagt aan de onderzijde een hymenofoor met plaatjes, dat moeilijk van het hoedweefsel is los te maken. De vruchtlichamen bevatten geen sferocysten en zijn daardoor vlezig tot taai‑vlezig. Het trama is, met uitzondering van de Pleurotaceae, monomitisch. Het lamellentrama vertoont verschillende karakteristieke structuren , zie trama. Ook zijn er verschillende typen van hoedbekleding. Voor de aanhechting van de lamellen aan de steel zie aanhechting. De sporée zijn wit of gekleurd, de sporen glad of wrattig al dan niet amyloïd. Zie ook zwammenrijk.
= Plaatjeszwammen.
agaricoid
van een hymenium met vrij liggende lamellen.
agglutinatie
het samenplakken, b.v. het verschijnsel dat fijn in een vloeistof verdeelde deeltjes samenklonten.
AgNO3
Zilvernitraat, zie ook chemicaliën.
alatus
voorzien van vleugels. Zie ook ornamentatie.
alcohol
zie chemicaliën.
aleurioconidiën
zie conidiën.
alfa‑naftol
zie chemicaliën.
algemeen omhulsel
zie velum.
allantoïd
worstvormig, cilindrisch gekromd. Zie ook sporevormen.
allantospoor
zie sporevormen.
allergeen
allergie veroorzakend; zie daar.
reactie van persoonlijke aard als gevolg van het inademen van sporen of ieder ander contact met een bepaalde zwam.
Alnus
zie bomen en struiken.
alpien
van de plantengordel in de Alpen, liggend tussen de boomgrens (ca. 1700 m. in het noorden en ca. 2400 m. in het zuiden) en de grens van de eeuwige sneeuw.
alveolair
honingraatachtig.
alveolair rot
zie rot.
alveole
put, uitholling, zoals b.v. voorkomend op de hoed van Morieljes.
amanine
zie amatoxinen.
Amanitaceae
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomyceten,
orde: Agaricales;
familie van zwammen waartoe o.a. behoren de geslachten Amanita (Knolzwammen) en Limacella (Kleefparasolzwammen). Zie ook zwammenrijk.
amanitine
zie amatoxinen.
amanuline
zie amatoxinen.
verzamelnaam voor bepaalde giftige stoffen (o.a. amanine, amanitine en amanuline), die voorkomen in de Groene knolamaniet (Amanita phalloides), de Vroege knolamaniet (Amanita verna) en de Kleverige knolamaniet (Amanita virosa). Zij veroorzaken ernstige ziekteverschijnselen met veelal dodelijke afloop.
amerospoor
zie sporevormen.
amfimitisch
van het weefsel, dat bestaat uit twee soorten hyfen, generatieve hyfen en verbindingshyfen. Zie ook dimitisch en hyfensystemen.
ammoniak
zie chemicaliën.
amorf
van onbestemde vorm (vormloos), b.v. niet kristallijn.
Amorphothecaceae
klasse: Ascomycetes,
groep: Plectomyceten,
orde: Eurotiales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
Amphisphaeriaceae
klasse: Ascomycetes,
groep: Pyrenomyceten,
orde: Sphaeriales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
amydaliformis
amandelvormig. Zie ook sporevormen.
van wanden van hyfen en sporen of delen hiervan (b.v. ornamentatie), die in Melzer's reagens donker, meestal blauw (violet) verkleuren. Het amyloïd zijn van sporen kan vaak ook macroscopisch worden vastgesteld door een dikke laag sporenpoeder te bevochtigen met een paar druppels Melzer's reagens, deze na 2‑3 minuten weer af te zuigen en een druppel geconcentreerd zoutzuur (HCL) toe te voegen. Amyloïd sporenpoeder wordt blauwgrijs, blauw of violet.
anaëroob
van een organisme, dat zonder zuurstof kan of moet leven.
anafase
fase bij een kerndeling; zie daar.
anamorf
van Ascomyceten en Basidiomyceten met asexuele sporevormen (een imperfect stadium, conidiënvormen).
anastomose
- verschijnsel, waarbij b.v. lamellen of hyfen onderling verbonden zijn, waardoor een netwerk of alveolen ontstaan.
- aderige dwarsverbinding of vertakking tussen b.v. lamellen, hyfen of ornamentatie.
anastomoserend
anastomosen vormend.
angiocarp
van de ontwikkeling van een zwam, waarbij het hymenium ontstaat, zich ontwikkelt en rijpt binnen een afgesloten holte (b.v. bij Stuifzwammen).
anguilluliformis
aalvormig. Zie ook sporevormen.
angularis
zie textura.
aniline
zie chemicaliën.
anisol
zie chemicaliën.
annelliden
zie conidiën.
annelloforen
zie conidiën.
anorganisch
niet levend. In de scheikunde: Niet behorend tot de koolstofverbindingen. Zie ook organisch.
verschijnsel, waarbij organismen (b.v. mycelia) een ongunstige invloed op elkaar uitoefenen, b.v. door concurrentie of doordat stofwisselingsprodukten van een der organismen giftig zijn voor het andere.
antagonist
tegenstander; zie ook antagonisme.
antamanide
stof, die de giftige stof falline (zie fallotoxinen) neutraliseert.
antheridium
zie gametangium. Zie ook voortplanting.
een reeks van ziekten van bovengrondse plantendelen, die door meerdere zwammen wordt veroorzaakt en zich uit door kleine, ingedrukte, bruine vlekken op afstervend of dood weefsel (b.v. op boon, komkommer, banaan).
= vlekkenziekten.
antracofiel
van zwammen, die zich ontwikkelen op houtskool en brandplekken.
= pyrofiel.
apex
top van een spore, soms met een papilachtige uitgroeiïng.
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomyceten;
orde van zwammen, omvattende de Hymenomyceten (Vlieszwammen) die geen plaatjes hebben. Deze orde is zeer heterogeen en bevat groepen als de Korstzwammen, Stereoïde fungi, Cyphelloïde fungi, Clavarioïde fungi, Thelephora, Cantharelloïde fungi, Merulioïde fungi, Stekelzwammen en Gaatjeszwammen. Zie ook zwammenrijk.
= Plaatjesloze vlieszwammen.
apicaal
bovenaan (steel); aan de top (spore), dus niet bij de apiculus.
apicaalapparaat
"apparaat" aan een ascus, dat het afschieten van sporen door een smalle opening mogelijk maakt.
apicaalring
ringvormige verdikking van de wand nabij de top van een ascus.
apiculaat
van een spore, die is voorzien van een apiculus.
uitsteeksel aan de basis van een spore, het best zichtbaar in zijaanzicht; het is het aanhechtingspunt van de spore aan het steeltje op het basidium. Zie ook spore.
= appendix.
apofyse
ringvormige opzwelling aan de onderzijde van het endoperidium (bij Aardsterren).
apothecium
het al of niet gesteelde, meestal schotel‑, kom‑, schijf‑, vingerhoed‑, zadelvormig vruchtlichaam van de Discomyceten. Het bestaat uit een hymenium en een receptaculum, de structuur die het hymenium draagt. Verder worden onderscheiden een hypothecium (subhymenium) en een excipulum, de schorslaag van het receptaculum. (mv. apotheciën).
appendiculaat
van hoedrand met afhangende cortinaresten.
appendix
zie apiculus.
ap.
afkorting van apud. Zie nomenclatuur.
apud
in, bij. Zie nomenclatuur.
Arachniaceae
klasse: Basidiomycetes,
groep: Gasteromyceten,
orde: Lycoperdales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
arachnoïd
arboriform
boomachtig vertakt.
archegonium
zie gametangium.
arthroconidiën
zie conidiën.
Ascobolaceae
klasse: Ascomycetes,
groep: Discomyceten,
orde: Pezizales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
ascocarp
vruchtlichaam van een Ascomyceet.
= ascoma.
ascoconidiën
of secundaire sporen ontstaan als normaal ontwikkelde ascosporen nieuwe kleine sporen vormen of zich omvormen in een veelvoud van kleinere sporen (komt vaak voor in de asci).
Ascocorticiaceae
klasse: Ascomycetes,
groep: Discomyceten,
orde: Helotiales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
ascogeen
asci vormend, b.v. van cellen, hyfen.
ascogonium
zie gametangium. Zie ook voortplanting.
ascoma
vruchtlichaam van een Ascomyceet. (mv. ascomata).
= ascocarp.
Ascomyceten
zie Ascomycetes.
klasse van het zwammenrijk waartoe behoren de zwammen, waarbij de sporen worden gevormd in asci (zakjes).
Ascomyceten hebben naast de perfecte vorm met asci (teleomorf) heel vaak asexuele sporevormen (een imperfect stadium, conidiënvormen, anamorf), die dikwijls afzonderlijk gevonden worden (vooral in reincultuur).(Zie ook Deuteromycetes).
Voor een indeling van de Ascomycetes in orden en families zie zwammenrijk. Zie ook betreffende orden.
De Ascomycetes worden, naar de vorm van de vruchtlichamen, ook wel ingedeeld in de groepen Laboulbeniomyceten, Plectomyceten (cleistothecium), Pyrenomyceten (perithecium), Discomyceten (apothecium) en Loculoascomyceten (ascostroma, pseudothecium); zie daar.
= Zakjeszwammen.
ascosporen
sporen van een Ascomyceet, die worden gevormd in een ascus. Zie ook ascus.
ascostroma
het stroma, waarin één of meer holten (loculi), die de asci bevatten bij de Loculoascomyceten.
voortplantingscel, slang‑ of zakvormig, bij de Ascomyceten, waarbinnen de ascosporen worden gevormd, meestal ten getale van 8, soms echter ook 2 of 4, of een veelvoud van 8 tot meer dan 1000. (mv. asci).
asexueel
ongeslachtelijk. Zie voortplanting.
assimilatie
zie koolzuurassimilatie.
associatie
verbinding van zwammen met b.v. bomen en struiken. Zie ook mycorrhiza.
Asterinaceae
klasse: Ascomycetes,
groep: Loculoascomyceten,
orde: Dothideales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
asterosetae
stervormig vertakte setae.
asterostromelloïd
van een weefsel van hyfen, die op korte afstanden herhaaldelijk min of meer loodrecht vertakt zijn, waardoor de einden een stervormig uiterlijk krijgen.
Astraeaceae
klasse: Basidiomycetes,
groep: Gasteromyceten,
orde: Sclerodermatales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
athelioïd
van een vruchtlichaam dat is bedekt met een vliesachtig hymenium, dat als een vlies aftrekbaar is (bij sommige Korstzwammen).
Auriculariaceae
klasse: Basidiomycets,
groep: Hymenomyceten,
groep: Heterobasidiomyceten,
orde: Auriculariales;
familie van zwammen waartoe behoort het geslacht Auricularia, met o.a. de soort Auricularia auricula-judae (Judasoor). Zie ook zwammenrijk.
Auriculariales
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomyceten,
groep: Heterobasidiomyceten;
orde van zwammen, die meest saprofytisch leven (soms parasitisch op andere fungi of planten), met min of meer resupinate of hoedvormige of clavarioïde vruchtlichamen, die gelatineus of wasachtig, vlezig of droog zijn. De gesepteerde cilindrische basidia ontstaan vaak op een ellipsoïdisch of bolrond probasidium. Zie ook zwammenrijk.
Auriscalpiaceae
klasse: Basidiomycetes,
groep: Hymenomyceten,
orde: Aphyllophorales;
familie van zwammen. Zie ook zwammenrijk.
autoecisch
van zwammen die hun levenscyclus voltrekken op één waardplant. Zie ook Uredinales.
autolyse
zelfontbinding.
autotroof
zie koolzuurassimilatie.
axiaal
in de richting van de as van b.v. een cilinder.
azygospore
grote chlamydospore; zie daar.
Naar het begin